 |
||||
|
PLAZE CRNOGORSKOG PRIMORJA
|
Na
obali mora. Sve je drvece manje-vise nagnuto u pravcu u kome zimi duva
bura.
|
|||
satelitski temperaturni prikaz mora (juzni Jadran) |
||||
|
Morfoloske karakteristike crnogorskog primorja znatno se razlikuju u severnom i juznom delu.Severozapadni deo, do rta Platamuni (Budva) pripada podrucju dubokog Jadrana, a ostatak (jugoistocni deo) ima karakteristike plitkog mora. Tako, na primer, izobata od 100m je na udaljenosti 0,4 milje kod poluostrva Ostra, 2,5 milja kod rta Platamuni, do oko 15 milja kod Bara i usca Bojane, sto uzrokuje gradijent dubine od 13,5cm/m kod poluostrva Ostra, do 0,35cm/m kod Ulcinja. Za
juzni Jadran karakteristicne su stalne struje, koje prate smer
protezanja obale i imaju brzinu oko 0,5 cvorova.I kolebanja nivoa mora
su relativno mala, sa amplitudama do 30 cm, izuzetno do 1 m i
predstavljaju povoljan hidronavigacijski faktor. Srednja godisnja temperatura u oblasti juznog Jadrana je oko 18 C, najniza u januaru ( oko 10 C ) a najvisa u u julu ( oko 25 C ). Amplitude temperaturnih razlika su oko 15 C , sto se smatra karakteristkom sredozemne klime. Oblacnost je, uglavnom mala, sa malim brojem maglovitih dana ( oko 4 dana u godini ) i nesto vecim brojem maglovitih dana uz albansku obalu i u Otrantu ( do 20 dana u godini). Mgle su vrlo retke leti, a najcesce su zimi. Vidljivost je najmanja zimi, nesto bolja u prolece i jesen, a najbolja leti. Kolicina padavina je izrazito visoka, narucito u Boki Kotorskoj ( sa rekordom od 4934mm godisnje u Crkvicama). Sneg i niske temperature se retko javljaju.
|
Kao i citav jadran i juzni Jadran je vrlo vetrovito podrucje tokom svih godisnjih doba. Preovladjujuci vetrovi su bura ( iz smera sever-severoistok do istok-severoistok), jugo ( iz smera istok-jugoistok do jugo-jugoistok), a u letnjim mesecima maestral ( iz smera jug-jugozapad do zapad-severozapad). Tokom zimskog polugodista najcesce duvaju bura i jugo, naizmenicno s prekidima ili bez njih. Ovi vetrovi imaju tipicne vremenske i olujne karakteristike, te dostizu brzine i do 30-40 m-s. Olujni jugo je cesca pojava od olujne bure, dok su olujni vetrovi sa zapada relativno retki, nastaju u vreme nevere i traju oko 10 dana godisnje. Talasi, kao posledica vetra, takodje nose obelezja karakteristicna za duvanje vetra koji ih stvara.Talasi bure su kratki, relativno visoki, sa grebenima koji se penusaju i prelamaju. Dostizu visinu 2 do 2,5 m. Talasi juga su pravilnijeg oblika, znatno duzi i visi i nesmetano se razvijaju od Otranta, te svom silinom udaraju o nezasticenu obalu. Dostizu duzinu do 50 m, a visina im retko prelazi 4 m. Tokom leta najveci broj dana su tisine, more je sitnotalasasto ( 70 do 80 dana), a svega 5 do 6 dana jako. U jesen jako more traje oko 10, a zimi do 12 dana. U zimskom periodu 50 dana su tisine i sitnotalasasto more. Eksponiranost crnogorske obale uticaju otvorenog mora cini ga u losim hidrometeoroloskim uslovima vrlo neugodnim za plovljenje, narucito za manje brodove tokom olujih vetrova, sto moze i ograniciti njihovu plovidbu.
|
|||
|
BALADA O MORSKOJ VODI
1920
(lovcu oblaka) More se Smijesi u daljini. Zubi od pjene, Usne od neba. - Sto prodajes, o smucena djevojko, nagih njedara? - Prodajem, gospodine, vodu morsku. - Sto nosis, o crno momce, pomijesano s tvojom krvi? - Nosim, gospodine vodu morsku. - Tih suza slanih gdje je izvir, majko? - Placem, gospodine, vodu morsku. - Srce, a ta gorcina teska gdje se radja? - Silno gorci voda morska. More se Smijesi u daljini, Zubi od pjene, Usne od neba. FEDERICO GARCIA LORCA Preveo: Drago Ivanisevic Nakladni zavod MH Zagreb 1984
|
VETROVI Tramuntanu je
smenila bura. Kako su to lepe reci! Na nasoj intimnoj geografskoj karti evo kako se one rasporedjuju: Bura je bog – od Orjena, izmedju dva njegova vrha dojuri ovamo, vracajuci more ka pucini, naterujuci I nisko yilavo rastinje da se pokori. Levantara odavno vec ne moze da se probije do nas, pa samo apstraktno upisujemo njen pravac. Sirokom je zapalo u deo da raskravljuje svet, ali je njegova uloga ipak sumnjiva, jer u svojoj mekoci dopusta gnjile oblake i kisu. Za pulenat i garbunadu, jugozapadne poreklom, ako ne bas iz mora sigurno je da negde iza njega izlaze na povrsinu sveta. Maestral smo isto od jesenas zaboravili. Tramuntana,
najzad, koja mi najmisticnije zvuci kao rec, tramuntanu docekamo mi ovde
kad perjasi preko sedla debelog brda Kobile pred nama.
Postoje
I ozbiljna pitanja kod tih vetrova: odakle oni uopste, sta znace, kakvo
je to I cije disanje sto izbija na njihova usta? Setimo se Loka. Ako
stvari imaju prvo svoje stalne I sustinske odlike, zatim odlike koje
odgovaraju prividima nasih cula, I trece izazvane medjusobnim delovanjem
razlicitih stvari jednih na druge – onda vetrovi dolaze medju te
poslednje tvorevine.
Lako
je tvrditi. No pamet staje vec pri pokusaju da se docara telo cije
vrcenje u prostoru stvara posebnu vrstu pokreta, kamoli ako se uzme da
je telo toliko prostrano da njegova ispupcenja I udubljenja,njegovo
kopno I voda imaju I svoje medjusobne etericne racune.
To
sve zajedno naziva se vetar.
Cudnovato je sto se primorci nisu bavili vetrovima barem onoliko koliko suncem. Ili su se izvrgnuli u poklonike sunca upravo zbog straha od vetrova. Vetrovi koji su zastave svih mogucih mana? Ipak su od straha morali da barem zagonetaju – kao severnjaci o noci I njenim duhovima. ZIMSKO MORE U BOKI KOTORSKOJ Sveta Lukic 1989
|
|||
